शान्ति प्रक्रियाको विवादित विषयमा सहमतिपछि राजनीतिक दलहरु संविधान निर्माणका विषयमा सहमति खोज्नतर्फ केन्द्रीत भए । त्यही क्रममा एकीकृत नेकपा माओवादी, नेपाली काँग्रेस, नकेपा एमाले र संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चाका नेताहरु फरपिङस्थित हात्तीवन रिसोर्ट पुगे । दुई दिनसम्म नेताहरुले राज्यको शासकीय स्वरुप, निर्वाचन प्रणाली, न्यायप्रणाली, नागरिकता र राज्यको पुनर्संरचनाको विषयमा सामूहिक र छुट्टा छुट्टै पनि छलफल गरे । शीर्ष नेता सम्मिलित वार्ता र छलफलले सहमति जुटाउन भने सकेन ।
राज्यको पुनर्संरचना, शासकीय स्वरुप, न्यायप्रणालीमा छलफल हुँदा दलहरुले आ–आफ्नो पहिलेको अडान राखे । मिश्रित निर्वाचन प्रणालीमा जाने भनेपनि समानुपातिक र प्रत्यक्षमा कति भन्नेबारे दलहरुले निर्णय गर्न सकेनन । त्यसपछि माओवादी, काँग्रेस र एमालेका नेताहरुबीच पटक–पटक छलफल भयो । संविधानका विषयमा साझा धारणा बनाउन भन्दै काँग्रेस र एमालेका नेताहरुले छलफल गरे भने माओवादी र मधेशी मोर्चाका नेताबीच छुट्टै छलफल भए । माओवादी र मोर्चाबीच संविधान निर्माणका विषयमा सहकार्य गरी अघि बढने सहमति भयो ।
यसबीचमा संवैधानिक समिति अन्र्तगतको विवाद समाधान उपसमितिको आग्रहमा संवैधानिक समितिले संविधानका विवादित विषय टुंगो लगाउन संविधानसभा कार्यव्यवस्था समितिलाई आग्रह गर्यो । दलहरुको आग्रह अनुसार कार्य व्यवस्था परामर्श समितिले समय थप गर्यो भने वैशाख ११ गते संविधानसभाको बैठक बस्ने सहमति पनि भयो । कार्यव्यवस्था परामर्श समितिले पाँच दिन समय थप गरेपछि दलका नेताहरुले थपिएको समयमा विवाद समाधान गर्ने दाबी गरे ।
सरकारले संविधान निर्माणको वातावरण बनाउन आफ्नो तर्फबाट सबै काम गर्न तयार रहेको स्पष्ट पार्दै आगामी जेठ १४ गतेसम्म बन्द, हडताल नगरी संविधान निर्माणको माहौल बनाउन नागरिक समाज, पेशागत समूह र विभिन्न संघसंस्थाहरुलाई आग्रह गर्यो । प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईले राष्ट्रपति रामवरण यादवलाई भेटी संविधान निर्माणबारे भइरहेको छलफलबारे जानकारी गराए । राष्ट्रपतिले संविधान निर्माणमा केन्द्रीत हुन प्रधानमन्त्रीलाई सझाव दिए । दलका नेताहरुले सहमतिको नजिक पुगेको भन्दै छलफललाई तिव्र पारेपनि संविधान निर्माणका विवादित एउटा पनि मुद्दामा सहमति भएन ।
मुख्य गतिविधि
बैशाख ३ |
संविधानका विवादित मुद्दामा सहमति खोज्न भन्दै एकीकृत नेकपा माअोवादी, नेपाली काँग्रेस, नेकपा एमाले र संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चाका नेताहरु फर्पिङस्थित हात्तीवन रिसोर्टमा ।
मन्त्रिपरिषद्को बैठक । लडाकु समायोजन सम्बन्धी कार्यविधि पारित । संविधान निर्माणका लागि सरकारका तर्फबाट आवश्यक वातावरण बनाउने निर्णय । आगामी जेठ १४ गतेसम्म बन्द, हडताल र विरोधका कार्यक्रम नगरी संविधान निर्माणको वातावरण बनाउन नागरिक समाज, समाजिक संघसंस्था, पेशागत समूह तथा दलहरुलाई आह्वान ।
एमाले स्थायी समिति बैठक । संविधान निर्माणका लागि लचिलो हुने निर्णय ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव वान कि मनुद्वारा माओवादी शिविर र लडाकुको जिम्मा नेपाली सेनालाई दिने दलहरुको सहमतिको स्वागत । शान्ति प्रक्रिया टुंगोमा पु¥याउन र समयमै संविधान जारी गर्न दलहरुलाई आग्रह ।
|
|
वैशाख ४
|
एकीकृत नेकपा माओवादी, नेपाली काँग्रेस, नेकपा एमाले र संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चाबीच फर्पिङको हात्तीवन रिसोर्टमा संविधानका विवादित विषयमा छलफल । राज्य पुनर्संरचना, शासकीय स्वरुप, निर्वाचन प्रणाली र नागरिकताबारे सहमति नजिक पुगेको नेताहरुको दाबी । कर्णाली संघर्ष समिति र जनजाती संगठनहरुद्वारा हात्तीवन रिसोर्ट जाने बाटोमा धर्ना ।
प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई र सभामुख सुवास नेम्वाङबीच भेटघाट । प्रधानमन्त्रीद्वारा संविधान निर्माणबारे दलहरुबीच भइरहेको छलफलबारे जानकारी ।
|
|
वैशाख ५
|
संसदको सार्वजनिक लेखा समितिको बैठक । माओवादी लडाकुको शिविर व्यवस्थापनमा दिएको रकम मध्ये ४६ करोड रुपैयाँ बेरुजुमा नराख्न सरकारलाई निर्देशन ।
संवैधानिक समितिको बैठक । विवाद समाधानका लागि पाँच दिन माग्ने विवाद समाधान उपसमितिको प्रस्तावलाई अनुमोदन ।
विवाद समाधान उपसमतिको बैठक । विवाद समाधानका लागि पाँच दिनको समय माग्ने प्रस्ताव । पाँच दिनमा विवाद मिलाउने सकिने नेताहरुको भनाइ ।
संविधानसभा अध्यक्ष, एकीकृत नेकपा माओवादी, नेपाली काँग्रेस र नेकपा एमालेका शिर्ष नेताहरुबीच भेटघाट । बैशाख ११ गतेसम्म विवाद समाधान नभए मतदानबाट टुग्याउने अध्यक्ष सुवास नेम्वाङको भनाइ ।
सभासद्हरुद्वारा विवाद समाधान उपसतितिको बैठक अघि धर्ना । उपसमिति संयोजक पुष्पकमल दाहालद्वारा सम्बोधन । केही दिनमा सहमति हुने दाबी ।
सेना समायोजन विशेष समितिको बैठक । प्रधानसेनापति छत्रमानसिंह गुरुङद्वारा समायोजनपछि बन्ने महानिर्देशनालयको नेतृत्व, दरबन्दी, संख्या लगायत टुंगो लगाउन समितिलाई आग्रह । समायोजन हुने लडाकुहरु तालिममा आवद्ध भएपछि सैनिक ऐन २०६३ लागू हुने समितिको निर्णय ।
|
|
बैशाख ६
|
राष्ट्रपति रामवरण यादव र प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईबीच भेट । शान्ति प्रक्रिया टुंगो लगाउन सरकार र दलहरुले निर्वाह गरेको भन्दै दलहरुको प्रशंसा । संविधान निर्माण र सहमतिको सरकार गठनका लागि पहल गर्न आग्रह ।
एकीकृत नेकपा माओवादी, नेपाली काँग्रेस र नेकपा एमालेको सिंहदबारमा बैठक । नयाँ संविधानको प्रस्तावित धाराहरु पारित गर्ने प्रक्रिया छोट्याउन सहमत । दफाबार छलफल गरेर पारित गर्नुपर्ने ठाउँमा संयुक्त वा एकमुष्ट रुपमा धाराहरु निर्णयार्थ पेश गर्न दलहरु सहमत । सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग र बेपत्ता छानविन सम्बन्धी आयोग गठनबारे छलफल । विधान उपसमितिका सदस्यहरुसँग छलफल गरी अन्तिम रुप दिने निर्णय ।
संविधानसभा कार्यव्यवस्था समितिको बैठक । संविधानसभाको बैठक ११ गते बस्ने कार्यतालिका तय । १० गतेसम्म विवाद समाधान नभए ११ गतेबाट मतदान गरेर भएपनि विवाद टुंगो लगाउने गरी प्रकृया अघि बढाउने निर्णय ।
नेपाली काँग्रेस संसदीय दलद्वारा आगामी जेठ १४ गतेसम्म आफ्ना सभासद्हरुलाई देश बाहिर नजान ह्वीप जारी । शान्ति प्रकृया टुंगो लगाइ संविधान निर्माण गर्नुे पर्ने र जुनसुकै बेला संविधानसभाको बैठक बस्न सक्ने काँग्रेसको भनाइ ।
|
|
बैशाख ७
|
समायोजनमा जाने माओवादी लडाकुको संख्या घट्यो । पहिले ९ हजार सात सय ५ जनाले समायोजन रोजेकोमा ३ हजार १ सय २८ मात्र बाँकी ।
जनजाती महासंघद्वारा एकीकृत नेकपा माओवादीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल समक्ष ज्ञापनपत्र पेश । जातिय पहिचान सहितको संघीयतामा माओवादीले सम्झौता नगर्ने दाहालको भनाइ ।
एकीकृत नेकपा माओवादी, नेपाली काँग्रेस र नेकपा एमालेको सिंहदरबारमा बैठक । सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग र बेपत्ता छानविन आयोगलाई एउटै बनाउने सहमति ।
संयुक्त राजनीतिक दलित संघर्ष समितिद्वारा सभामुख सुवास नेम्वाङसँग भेट । नयाँ संविधानमा आफ्ना माग समावेश गर्न माग ।
मन्त्रिपरिषद्को बैठक । अन्तरिम संविधानको धारा ७० संशोधन गर्ने निर्णय ।
पुष्पलाल स्मृति प्रतिष्ठानद्वारा राजधानीमा कार्यक्रम आयोजना । जेठ १४ गतेभित्र संविधान जारी नभए सहमतिमा एक महिना समय थप्न सकिने एमाले नेता माधवकुमार नेपालको भनाइ । शिविरका हतियार सेनाको जिम्मामा आएपनि माओवादीलाई अझै विश्वास गर्न नसकिने नेपालको तर्क ।
नेपाली काँग्रेस र एमालेको वार्ता । संघीयता र शासकीय स्वरुपबारे समान धारणा बनाउने प्रयास ।
नेपाली काँग्रेसका सभापति शुसील कोइराला खोटाङमा । सहमतिय सरकार गठनका लागि प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईले राजीनामा दिनुपर्ने भनाइ ।
|
|
बैशाख ८
|
आदिवासी जनजाती सभासद्हरुको समूह ककसद्वारा एकीकृत नेकपा माओवादीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालसँग भेट । पहिचानका आधारमा राज्यपुनर्संरचना गर्ने अडानबाट पछि नहटन माओवादी अध्यक्ष दाहाललाई सुझाव । पहिचानलाई कमजोर बनाएर संविधान जारी गर्ने पक्षमा आफू नरहेको माओवादी अध्यक्ष दाहालको भनाइ ।
आदिवासी जनजाती सभासद्हरुको समूह ककसद्वारा नेपाली काँग्रेसका सभापति शुसील कोइरालालसँग भेट । पहिचान र सामथ्र्यका आधारमा संघीय राज्य पुर्नसंरचना गरिने काँग्रेस सभापतिको भनाइ ।
एकीकृत नेकपा माओवादीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालद्वारा अब कोही पनि संविधान निर्माणबाट भाग्न नपाउने भनाइ । परिवर्तन र समृद्धिको जनचाहनालाई सम्बोधन गर्ने गरी संविधान बन्ने दाबी ।
संविधान निर्माणका विवादित विषयमा एकीकृत नेकपा माओवादी र नेपाली काँग्रेस, माओवादी र एमालेका नेताहरु छुट्टा–छुट्टै भेट । सहमति भने हुन सकेन ।
|
|
बैशाख ९
|
संविधानका विवादित विषयमा एकीकृत नेकपा माओवादी, नेपाली काँग्रेस, नेकपा एमाले र संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चाका नेताहरुबीच छलफल ।
एकीकृत नेकपा माओवादी र संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चाबीच प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा छलफल । संविधानका विवादित विषयमा साझा धारणा बनाउन सहमत । काँग्रेस र एमालेसँग छलफल गरी सरकारलाई राष्ट्रिय स्वरुप दिन पहल गर्ने निर्णय ।
नेकपा एमालेका अध्यक्ष झलनाथ खनालद्वारा शान्ति प्रक्रियामा प्रगति भएकाले आगामी जेठ १४ गतेसम्ममा संविधान जारी हुने दाबी ।
एकीकृत नेकपा माओवादी र नेपाली काँग्रेसका नेताहरुबीच भेटघाट । संविधान निर्माणका विवादित विषयमा छलफल । छलफल सकारात्मक भएको दाबी ।
|
