gototopgototop

Alliance for Social Dialogue

:: संक्रमणकालमा नेपाल मासिक अद्यावधिक Monthly Updates राष्ट्रपतिद्वारा शान्ति र संविधानमा केन्द्रीत हुन सुझाव (माघ २९–फागुन ६)
आइतवार, 19 फेब्रुअरी 2012 09:58

राष्ट्रपतिद्वारा शान्ति र संविधानमा केन्द्रीत हुन सुझाव (माघ २९–फागुन ६)

संविधान निर्माणका शासकीय स्वरुप, राज्यपुनःसंरचना लगायतका विषयमा सहमति हुन नसकेको बेला राष्ट्रपति रामवरण यादवले एकीकृत माआवादीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल, नेपाली कांग्रेसका सभापति सुशील कोइराला र एमाले अध्यक्ष झलनाथ खनाललाई शितल निवासस्थित आफ्नै कार्यालयमा भेट गरे । भेटमा राष्ट्रपतिले संविधान निर्माणका क्रममा बाँकी रहेका विषयलाई फागुन मसान्तसम्ममा टुङ्गो लगाउन नेताहरुलाई सुझाव दिए । उनले विशेष ध्यान दिएर शान्ति प्रक्रियालाई अघि बढाउन नेताहरुलाई आग्रह गरे ।

एमाले अध्यक्ष झलनाथ खनालले शान्ति प्रक्रिया अघि बढिरहेको, संविधानका विवादित विषयमा छलफल भइरहेको र आफूहरुबीच छिटटै सहमति हुने बताएको जानकारी दिए । संविधानसभा कार्यतालिका अनुसार संविधान निर्माण प्रक्रिया नभएपनि त्यसले जेठ १४ गतेसम्ममा संविधान जारी गर्न कुनै असर नपुर्याउने धारणा नेताहरुको थियो ।

संविधानसभा विवाद समाधान उपसमितिका संयोजक, संसदीय दलका सचेतकहरुसँग छलफल गरेका संविधानसभा अध्यक्ष सुवास नेम्वाङले संविधान भन्दा पहिले शान्ति प्रक्रिया टुङ्गो लगाउन दलहरु सहमत भएको जानकारी दिए । राज्यपुनःसंरचना आयोगको प्रतिवेदनबारे संविधानसभा अध्यक्षको उपस्थितिमा राज्यपुनःसंरचना तथा शक्ति बाँडफाँट समितिका पदाधिकारीको परामर्श लिने र त्यसपछि संवैधानिक समितिमा पठाउने विकल्पबारे पनि दलहरुले छलफल गरे । संविधानसभाका अध्यक्ष नेम्वाङले संविधानसभा नियमावली संशोधन उपसमितिमा दलहरुबीच सहमति हुन नसक्दा राज्यपुनःसंरचना आयोगको प्रतिवेदनमा छलफल हुन ढिला भएको बताए ।

यसबीचमा आमसञ्चार माध्यममा सेना समायोजनबारे नेपाली सेनाको प्रस्ताव र त्यसमा माओवादी लडाकुलाई सहायक रथीसम्म दिने भन्ने समाचार प्रकाशित भए । त्यसलाई माओवादीले सकारात्मक रुपमा लिएपनि सात बुँदे सहमति विपरित भएको भन्दै कांग्रेस र एमालेले विरोध गरे । सेना समायोजनबारे दलहरुबीच ‘मिडिया युद्ध’ भएपछि नेपाली सेनाले सहायक रथी दिने आफ्नो कुनै पनि प्रस्तावमा नभएको र अधिकतम सेनानीसम्म समायोजन हुने स्पष्ट पार्यो । सेनाका अनुसार पूर्व प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालको कार्यकालमा तयार पारेको अवधारणालाई पूर्ण रुप दिएर त्यसबारे प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईलाई जानकारी गराइएको हो ।

माओवादीको जनरल स्टाफको बैठक पनि बस्यो । बैठकमा माओवादी कमाण्डरहरुले राजनीतिक सहमतिका आधारमा हुने समायोजन प्रक्रियाबारे आफूहरु सहमत भएपनि महानिर्देशनालयको नेतृत्व या उपरथीको दाबी गर्न पार्टी नेतृत्वलाई सुझाव दिए । एमालेले प्रधानमन्त्री शान्ति प्रक्रिया र संविधान निर्माणमा बाधक भएको भन्दै प्रधानमन्त्री भटटराईको राजीनामा माग्यो ।
पार्टीभित्र र बाहिर समेत राजीनामा मागिरहेका बेला प्रधानमन्त्रीले आफ्नो राजीनामा माग्नेलाई शान्ति र संविधान विरोधीको संज्ञा दिए । राष्ट्रिय सहमतिको सरकार गठन माओवादी स्थायी समितिको मुख्य मुद्दा भएको भनिएपनि त्यसबारे भएको छलफलमा सहमति हुन सकेन । यसबारे कांग्रेस, एमाले र माओवादीबीच पनि सहमति भएन ।

एमाले संघीय मामिला विभागले संघीय संरचनामा सांस्कृतिक पहिचान र आर्थिक संमृद्धिका सामथ्र्यका आधारमा आठ र त्यसको विकल्पमा १२ प्रदेशको प्रस्ताव अघि सार्यो । उता, शान्ति सुरक्षा कायम नभएको र सिरहामा मारिएका आफ्ना कार्यकर्ताबारे न्यायीयक छानविन गर्न समेत सरकार अग्रसर नभएको भन्दै व्यवस्थापिका संसदको बैठक अवरुद्ध गर्यो ।
सशस्त्र द्वन्द्वका बेला माओवादी जनसरकारले गरेका घरजग्गा कारोबार सम्बन्धी अध्ययन गरी सुझाव दिन सरकारले माओवादी पोलिटब्यूरो सदस्य तथा पूर्व शान्ति तथा पनुःनिर्माण मन्त्री जनार्दन शर्माको संयोजकत्वमा कार्यदल गठन गर्यो ।

मुख्य गतिविधि  


माघ २९

प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई र राष्ट्रपति रामवरण यादवबीच भेट । राष्ट्रियता अखण्डतामा आँच आउने अभिव्यक्ति दिएको भन्दै सञ्चार मन्त्री जेपी गुप्ताबारे चासो व्यक्त । त्यसबारे प्रधानमन्त्रीको ध्यानाकर्षण ।
एमाले पोलिटब्यूरो बैठक । जातिय आधारमा राज्यपुनःर्संरचना गर्न नहुनेमा जोड ।
सेना समायोजन विशेष समितिको बैठक । शिविरको संख्या घटाउनका लागि सुझाव दिन सचिवालय सदस्य रामानन्द मिश्रको संयोजकत्वमा पाँच सदस्यीय कार्यदल गठन ।
माओवादी स्थायी समितिको बैठक । राष्ट्रिय सहमतिको सरकार गठनबारे छलफल ।
बाबु वा आमा नेपाली नागरिक हुनुभन्दा अघि जन्मेका छोराछोरीलाई नेपाली नागरिकता दिने सकारी निर्णय गैर कानूनी भएको भन्दै सर्वाेच्च अदालतमा रिट दायर ।

फागुन १

माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालद्वारा पहिले शान्ति प्रक्रिया त्यसपछि संविधान निर्माण हुने धारणा व्यक्त । खुल्ला मञ्चमा आयोजित सभामा शान्ति प्रक्रिया र संविधान निर्माणमा षडयन्त्र भए जनविद्रोह गर्ने चेतावनी ।
व्यवस्थापिका संसदको बैठक । राष्ट्रिय अखण्डता विरुद्ध बोलेको भन्दै कांग्रेस, एमाले लगायतका दलहरुद्वारा सूचना तथा सञ्चार मन्त्री जयप्रकाश प्रसाद गुप्ताको राजीनामा माग । सम्पत्ति शुद्धिकरण सम्बन्धी सरकारद्वारा तीनवटा विधेयक पेश । माओवादी उपाध्यक्ष मोहन बैद्य समर्थक सभासद्द्वारा बैठक बहिस्कार ।
सुडान प्रकरणबारे विशेष अदालतको फैसला । पूर्व प्रहरी महानिरीक्षक ओमविक्रम राणालाई १७ करोड ६लाख, हेमबहादुर गुरुङलाई ६ करोड ४५लाख, रमेश चन्द ठकुरीलाई ४ करोड ८५ लाख सहित दुई वर्ष र शम्भु भारतीलाई २८ करोड ४० लाख जरिवान सहित एक वर्षको कैद ।
एमाले पोलिटब्यूरो बैठक । नागरिताका सम्बन्धी परिपत्र खारेज गर्न माग ।
प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई पोखरामा । आफ्नो राजीनामा माग गर्नेहरु शान्ति र संविधान विरोधी भएको आरोप ।

फागुन २

एमाले संघीय मामिला विभागद्वारा राज्यपुसर्नंरचनासम्बन्धी प्रस्ताव सार्वजनिक । साँस्कृतिक पहिचान र आर्थिक समृद्धिका आधारमा आठ र १२ प्रदेशको प्रस्ताव ।
संविधानसभाको म्याद थप्न नहुने प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईको भनाइ ।
कांग्रेसका वरिष्ठ नेता शेरबहादुर देउवाद्वारा राज्य पुनर्संरचना आयोगको प्रतिवेदन मान्य नहुने धारणा व्यक्त ।

फागुन ३

एमाले केन्द्रीय समितिको बैठक । अध्यक्ष झलनाथ खनालद्वारा राजनीतिक प्रतिवेदन पेश ।
माओवादी जनरल स्टाफको बैठक । लडाकुका कमाण्डरहरुद्वारा राजनीतिक सहमति आफूहलाई मान्य भएको धारणा व्यक्त ।
राष्ट्रपति रामवरण यादवद्वारा माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल, कांग्रेस सभापति सुशील कोइराला र एमाले अध्यक्ष झलनाथ खनालसँग भेट । शान्ति र संविधानमा केन्द्रित हुन सुझाव ।
कांग्रेस संसदीय दलको बैठक । परिमार्जनसहित तीनवटा विधेयक पारित गर्नुपर्नेमा जोड । माओवादीका उपाध्यक्ष मोहन बैद्य पक्षले नै विधेयकको विरोध गरेकोमा दुःख व्यक्त ।
संवैधानिक समितिको बैठक । कांग्रेस, एमाले लगायतका दलहरुद्वारा पहिले शान्ति र त्यसपछि संविधान निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड ।

फागुन ४

संविधानसभा विवाद समाधान उपसमितिको बैठक । ७ गतेदेखि विवादित विषयमा छलफल गर्ने सहमति । विवादित विषयमा आ–आफ्ना धारणा ल्याउन दलहरुलाई आग्रह ।
एमाले केन्द्रीय कमिटिको बैठक । अध्यक्ष झलनाथ खनाललको राजनीतिक प्रतिवेदन पारित । शान्ति र संविधानका लागि बाधक रहेको भन्दै प्रधानमन्त्री बाबुराम भटटराईको राजीनामा माग ।
कांग्रेस र साना दलहरुको छलफल । संशोधनसहित तीनवटा विधेयक पारित गर्न आग्रह ।
कांग्रेस, एमाले लगायत १६ दलद्वारा प्रधानमन्त्री बाबुराम भटटराईसँग भेट । नेपाल कालो सूचीमा परे त्यसको जिम्मेवारी प्रधानमन्त्रीले लिनुपर्ने भनाइ ।
सूचना तथा सञ्चार मन्त्री जेपी गुप्ताद्वारा राष्ट्रपति रामवरण यादवसँग भेट । आफनो भनाईको आशय मधेशका मागलाई काठमाडौंले नसुनेको स्पष्टीकरण ।
संविधानसभा अध्यक्ष सुवास नेम्वाङद्वारा माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल, एमाले वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल, नेपाली कांग्रेसका उपसभापति रामचन्द्र पौडेल र सदभावना पार्टीका नेता लक्ष्मणलाल कर्णलाई भेट । राज्यपुनसंरचना आयोगको प्रतिवेदनको छलफल प्रक्रियाबारे छलफल । दलहरु राज्यपुनर्सरचना तथा राज्यशत्तिको बाँडफाँट समितिमा राय लिने र संवैधानिक समितिमा पठाउनमा सकारात्मक भएपनि सहमति हुन सकेन ।
संविधानसभा अध्यक्ष सुवास नेम्वाङद्वारा प्रक्रियामा सहमति नभएको भन्दै दलहरुप्रति असन्तुष्टि व्यक्त । छिटो भन्दा छिटो सहमति कायम गर्न आग्रह ।
मन्त्रीपरिषद्को बैठक । सशस्त्र द्वन्द्वका बेला माओवादी जनसरकारले गरेका घरजग्गा सम्बन्धी कारोबारबारे अध्ययन गरी सुझाव दिन माओवादी पोलिटव्यूरो सदस्य जनार्दन शर्मा संयोजक रहने गरी कार्यदल गठन । भौतिक, योजना तथा निर्माणमन्त्री ह्दयेश त्रिपाठीद्वारा कार्यदलमा काँग्रेस, एमाले, पीडित व्यक्ति लगायत रहने जानकारी ।
राष्ट्रिय जनमोर्चाका अध्यक्ष चित्र बहादुर केसीद्वारा राजधानीमा पत्रकार सम्मेलन । संघीयताको विरोधमा माहोल बन्दै गएको दाबी ।
बावु वा आमा नेपाली नागरिक हुनुअघि जन्मेका छोरा छोरीलाई वंशजका आधारमा नागरिकता दिन गृहमन्त्रालयले गरेको परिपत्र कार्यान्वयन नगर्न अन्तरिम आदेश ।
संवैधानिक परिषद्को बैठक । संवैधानिक निकायमा नियुक्तिबारे दलहरुबीच सहमति हुन सकेन ।

फागुन ५

सिरहामा आफ्ना कार्यककर्ता मारिदा पनि सरकार गम्भीर नभएको भन्दै एमालेद्वारा व्यवस्थापिका संसदको बैठक अवरुद्ध । न्यायीयक छानविनको माग ।
प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई ‘ग्लोबल समीट अफ चेन्जीङ बिहार’को उद्घाटन गर्न भारतको पटना प्रस्थान । बिहार विकासको रोल मोडल भएको भनाइ ।
एमाले केन्द्रीय कमिटीको बैठक । अध्यक्ष झलनाथ खनालले पेश गरेको आन्तरिक एकता सम्बन्धी प्रस्ताव पारित । केपी शर्मा ओली मर्यादाक्रममा तेस्रो ।
निर्वाचन आयोगद्वारा पत्रकार सम्मेलन । एक हप्ताभित्र आय–व्ययको विवरण नबुझाए १८ वटा साना राजनीतिक दलको दर्ता खारेज गर्ने चेतावनी ।

फागुन ६

एकीकृत नेकपा माओवादी स्थायी समितिको बैठक । प्रवक्ता दिननाथ शर्माद्वारा नेताहरु व्यस्त रहेकाले बैठक विषयमा प्रवेश नै नगरी स्थगीत भएको जानकारी ।
माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालद्वारा सेना समायोजन विशेष समितिको निर्देशनमा नै सेनाले आफ्नो प्रस्ताव अघि सारेको भनाइ ।
नेपाली सेनाद्वारा स्थापीत मापदण्ड अनुसार नै माओवादी लडाकुहरुको समायोजन गरिने स्पष्ट । आमसञ्चारमा आए झै सहायक रथी दिने सहमति नभएको दाबी ।